Makatta Et Parçası / Şişlik Çıktı: Meme mi, Hemoroid mi, Apse mi? | Prof. Dr. İlknur Erenler Bayraktar
Makatta Et Parçası ve Şişlik
Makatta et parçası veya şişlik fark eden kişilerin ilk düşüncesi genellikle hemoroid olur. Oysa bu bulgunun arkasında hemoroid memesi, deri katlantısı, trombozlu dış hemoroid, perianal apse, anal fissürün nöbetçi memesi, anal siğil, makat sarkması ve seyrek olarak tümöral lezyonlar bulunabilir. Bunların bir kısmı kendiliğinden geriler, bir kısmı basit bir işlemle çözülür, bir kısmı ise aynı gün müdahale gerektirir. Ayrım; şişliğin ağrılı olup olmadığı, ne kadar sürede çıktığı, ateş eşlik edip etmediği ve görünümüyle yapılır.
Hekim: Proktolog Prof. Dr. İlknur Erenler Bayraktar | İstanbul
Makatta Et Parçası Nedir, Neden Fark Edilir?
Makat çevresi; damar yastıkçıkları, ter ve yağ bezleri, kıl kökleri ve ince bir deri tabakasından oluşan hareketli bir bölgedir. Bu yapıların herhangi birinde şişme, iltihaplanma veya doku artışı olduğunda ele gelen bir kabartı ortaya çıkar.
Hastalar bu bulguyu genellikle tuvalet sonrası temizlik sırasında, duşta ya da oturma sırasında hissedilen bir rahatsızlıkla fark eder. İnternette en çok aranan ifadeler “makatta et parçası çıktı”, “makatta şişlik var ağrımıyor” ve “makatta sert şişlik” şeklindedir. Bu aramaların hepsinin cevabı aynı değildir; çünkü ele gelen her kabartı hemoroid değildir.
Makatta Şişliğin En Sık Sekiz Nedeni
1. Hemoroid memesi ve deri katlantısı
Dış hemoroid memeleri ve geçirilmiş bir hemoroid atağından sonra geride kalan yumuşak deri katlantıları, en sık nedendir. Genellikle ağrısızdır, yumuşaktır ve aylarca aynı boyutta kalır. Asıl sorun temizliği zorlaştırması, nem ve kaşıntı yaratmasıdır.
2. Trombozlu dış hemoroid
Saatler içinde aniden ortaya çıkan, mor-mavi renkli, sert ve çok ağrılı bir şişliktir. Damar içinde pıhtı oluşmasıyla gelişir. Oturmak, yürümek hatta tuvalete gitmek zorlaşır. İlk 48-72 saat içinde başvurulduğunda basit bir girişimle boşaltılabilir; daha geç dönemde ise ağrı azaldığı için genellikle konservatif izlenir ve 2-3 haftada küçülür.
3. Perianal apse
Makat çevresinde giderek büyüyen, kızarık, sıcak, zonklayıcı ağrı yapan şişliktir. Ateş, halsizlik ve oturamama eşlik edebilir. Apse, antibiyotikle geçmesi beklenen bir durum değildir; boşaltılması gerekir ve bu nedenle vakit kaybedilmemelidir. Tedavi edilmeyen apse ilerleyerek anal fistül gelişimine yol açabilir.
4. Anal fissürün nöbetçi memesi
Uzun süredir devam eden anal fissür (makat çatlağı), çatlağın hemen dış ucunda küçük bir deri kabartısı bırakır. Buna nöbetçi meme denir. Ayırt edici özellik, şişliğin kendisinden çok tuvalet sırasında hissedilen cam kesiği benzeri keskin ağrıdır.
5. Anal siğil (HPV kondilomu)
Tek bir kabartıdan çok, karnabahar görünümünde, çoğalma eğiliminde ve genellikle ağrısız lezyonlardır. Zamanla sayıları artar. HPV ile ilişkili oldukları için değerlendirme yalnızca lezyonun alınmasıyla sınırlı kalmaz; anal HPV taraması ve gerektiğinde yüksek çözünürlüklü anoskopi (HRA) ile öncü lezyon araştırılır.
6. Makat sarkması (rektal prolapsus)
Ikınma sırasında makattan dışarı çıkan, halka şeklinde kırmızı ve nemli doku, deri altındaki bir kabartıdan farklıdır. Başlangıçta kendiliğinden içeri girer, ilerleyen olgularda elle itilmesi gerekir. Ayrıntılar makat sarkması yazımızda.
7. Kıl dönmesi (pilonidal sinüs)
Şişlik makatın kendisinde değil, kuyruk sokumunda, kalçalar arasındaki oluğun üst kısmında ise kıl dönmesi düşünülmelidir. Akıntı ve tekrarlayan iltihaplanma tipiktir.
8. Tümöral lezyonlar
Seyrek görülür, ancak atlanmaması gereken gruptur. Sert, hareketsiz, üzerinde iyileşmeyen yara bulunan, giderek büyüyen ve kanayan lezyonlarda anal kanser veya öncü lezyonlar akla gelmelidir. Bu şüphede tanı biyopsi ile konur.
Ayırıcı Tanı Tablosu: Hangi Şişlik Neyi Düşündürür?
| Olası neden | Nasıl ortaya çıkar | Ağrı | Görünüm | Eşlik eden bulgu |
|---|---|---|---|---|
| Deri katlantısı / hemoroid memesi | Aylar içinde, yavaş | Yok veya çok az | Yumuşak, deri renginde | Temizlik zorluğu, kaşıntı |
| Trombozlu dış hemoroid | Saatler içinde, ani | Şiddetli | Sert, mor-mavi | Oturamama |
| Perianal apse | 1-3 gün içinde, hızla büyür | Zonklayıcı, giderek artan | Kızarık, sıcak, gergin | Ateş, halsizlik |
| Nöbetçi meme (fissür) | Kronik fissür zemininde | Tuvalette keskin ağrı | Küçük, tek, deri renginde | Dışkıda parlak kırmızı kan |
| Anal siğil (HPV) | Haftalar içinde, çoğalarak | Genellikle yok | Çok sayıda, karnabahar benzeri | Kaşıntı, ıslaklık |
| Makat sarkması | Ikınma ile | Değişken | Halka şeklinde kırmızı doku | Akıntı, kaçırma |
| Kıl dönmesi | Tekrarlayan ataklar | Atak sırasında şiddetli | Kuyruk sokumunda, makatta değil | Akıntı, kıl çıkışı |
| Tümöral lezyon | Haftalar-aylar, küçülmeden | Geç dönemde | Sert, hareketsiz, yaralı | Kanama, kilo kaybı |
Bu tablo yön göstericidir, tanı koydurucu değildir. Aynı hastada birden fazla durum bir arada bulunabilir; örneğin kronik fissürü olan bir kişide hem nöbetçi meme hem dış hemoroid memesi olabilir.
Hangi Durumda Aynı Gün Hekime Başvurulmalı?
Aşağıdakiler gecikmeye uygun değildir:
- Şişlikle birlikte ateş, titreme ve giderek artan zonklayıcı ağrı (apse düşündürür)
- Saatler içinde ortaya çıkan, oturmayı engelleyen çok ağrılı mor şişlik
- Şişlikten iltihaplı, kötü kokulu akıntı gelmesi
- Şeker hastalığı, bağışıklık baskılanması veya kemoterapi öyküsü ile birlikte makat bölgesinde şişlik
- Bölgede hızla yayılan kızarıklık ve ciltte renk değişimi
- Durdurulamayan kanama
- Haftalardır küçülmeyen, sertleşen veya üzerinde iyileşmeyen yara bulunan lezyon
Evde Yapılmaması Gerekenler
- Şişliği patlatmaya veya sıkmaya çalışmak: Apsede iltihabın çevre dokuya yayılmasına yol açar.
- Reçetesiz merhemlerle geçiştirmek: Lokal anestezikli kremler kaşıntıyı ve tahrişi artırabilir, tanıyı geciktirir.
- Makas veya iğne kullanmak: Ciddi enfeksiyon ve kanama riski taşır.
- Aylarca beklemek: En sık yapılan hata budur. Çekingenlik nedeniyle geciken başvurular, basit bir işlemle çözülebilecek durumların ameliyat gerektiren tablolara dönüşmesine neden olur.
Buna karşılık ılık oturma banyosu, bölgeyi kuru tutmak, kabızlığı önlemek ve sabun yerine ılık suyla nazik temizlik güvenli ve faydalıdır.
Tanı Nasıl Konur?
- Öykü: Şişliğin ne zaman ve ne hızla çıktığı, ağrı özelliği, ateş, kanama, akıntı ve önceki ataklar sorgulanır.
- Muayene: Gözle değerlendirme ve parmakla rektal muayene çoğu olguda tanıyı koyar. Muayene birkaç dakika sürer.
- Anoskopi: Anal kanalın içi doğrudan görülerek iç hemoroid, fissür ve fistül ağzı değerlendirilir.
- İleri değerlendirme: Siğil şüphesinde anal HPV taraması ve HRA; şüpheli lezyonda biyopsi; derin apse veya fistül şüphesinde görüntüleme istenebilir.
Tedavi: Nedene Göre Değişir
- Deri katlantısı: Şikâyet yaratmıyorsa tedavi gerekmez. Temizliği zorlaştırıyor veya kaşıntı yapıyorsa lokal anestezi altında kısa bir işlemle çıkarılabilir.
- Trombozlu hemoroid: İlk 48-72 saatte pıhtının boşaltılması hızlı rahatlama sağlar; geç dönemde ağrı kesici, oturma banyosu ve dışkı düzenleyicilerle izlenir.
- Perianal apse: Drenaj (boşaltma) gerekir. Antibiyotik tek başına yeterli değildir.
- Fissür ve nöbetçi meme: Öncelik fissürün iyileştirilmesidir; meme çoğu zaman ikinci plandadır.
- Anal siğil: Lezyonların temizlenmesi ve ardından HPV açısından takip.
- Makat sarkması: Derecesine göre konservatif yaklaşım veya cerrahi.
- Tümöral lezyon: Biyopsi sonucuna göre onkolojik tedavi planlanır.
Sık Sorulan Sorular
Makatta çıkan et parçası hemoroid midir?
Her zaman değil. En sık neden hemoroid memesi veya geçirilmiş bir hemoroid atağından kalan deri katlantısıdır. Ancak anal siğil, perianal apse, anal fissürün nöbetçi memesi, makat sarkması ve seyrek olarak tümöral lezyonlar da aynı şekilde ele gelen bir kabartı oluşturur. Ayrım muayene ile yapılır.
Makatta çıkan şişlik kendiliğinden geçer mi?
Trombozlu dış hemoroid genellikle 2-3 hafta içinde küçülür. Buna karşılık deri katlantıları ve anal siğiller kendiliğinden kaybolmaz; perianal apse ise kendiliğinden geçmez ve boşaltılması gerekir. Dört haftadan uzun süren her şişlik değerlendirilmelidir.
Makatta ağrısız et parçası ne anlama gelir?
Ağrısız ve aylardır aynı boyutta duran yumuşak kabartı çoğunlukla deri katlantısı veya dış hemoroid memesidir. Ağrısız ancak sayısı artan, karnabahar görünümlü lezyonlar anal siğili düşündürür. Ağrısız olması lezyonun mutlaka zararsız olduğu anlamına gelmez; sert ve büyüyen lezyonlar incelenmelidir.
Makatta aniden çıkan çok ağrılı mor şişlik nedir?
Bu tablo tipik olarak trombozlu dış hemoroiddir. Damar içinde pıhtı oluşması nedeniyle saatler içinde ortaya çıkar, sert ve mor renklidir, oturmayı zorlaştırır. İlk 48-72 saat içinde başvurulduğunda basit bir girişimle boşaltılarak hızlı rahatlama sağlanabilir.
Makatta şişlikle birlikte ateş varsa ne yapmalı?
Ateş, titreme ve giderek artan zonklayıcı ağrı perianal apseyi düşündürür ve aynı gün hekime başvurulmasını gerektirir. Apse antibiyotikle geçmez, boşaltılması gerekir. Gecikme, iltihabın yayılmasına ve anal fistül gelişimine yol açabilir.
Makatta et parçası kanser belirtisi olabilir mi?
Nadiren olabilir. Sert, hareketsiz, giderek büyüyen, üzerinde iyileşmeyen yara bulunan veya kanayan lezyonlarda anal kanser ve öncü lezyonlar dışlanmalıdır. Kilo kaybı ve bağırsak alışkanlığında değişiklik eşlik ediyorsa değerlendirme gecikmemelidir. Tanı biyopsi ile konur.
Hemoroid memesi ile anal siğil nasıl ayırt edilir?
Hemoroid memesi genellikle tek veya birkaç adettir, yumuşaktır, deri renginde olup boyutu aylarca değişmez. Anal siğiller ise çok sayıdadır, karnabahar benzeri pürtüklü bir yüzeye sahiptir ve zamanla çoğalır. Kesin ayrım muayene, gerektiğinde HPV testi ve biyopsi ile yapılır.
Makattaki şişlik kremle geçer mi?
Kremler şikâyeti hafifletebilir ancak deri katlantısını, siğili veya apseyi ortadan kaldırmaz. Reçetesiz lokal anestezikli merhemler bazı hastalarda tahriş ve kaşıntıyı artırır. Şişliğin nedeni belirlenmeden kreme başlamak, tanının gecikmesine yol açar.
Makatta şişlik için hangi doktora gidilmeli?
Makat ve anal kanal hastalıkları proktoloji ile ilgilenen genel cerrahi ve kolorektal cerrahi uzmanlarının alanına girer. İstanbul’da Prof. Dr. İlknur Erenler Bayraktar, Şişli Teşvikiye’deki muayenehanesinde makatta şişlik, et parçası, ağrı ve kanama şikâyetlerinin tanı ve tedavisiyle ilgilenmektedir.
Randevu ve Bilgilendirme
Makatta fark edilen şişlik, hastaların en çok ertelediği şikâyetlerden biridir. Oysa muayene kısa sürer ve çoğu olguda tanı ilk görüşmede konur. Erken başvuru, basit bir işlemle çözülebilecek durumların büyümesini önler.
Proktolog Prof. Dr. İlknur Erenler Bayraktar
Teşvikiye Mh. Hakkı Yeten Cd. Terrace Fulya Center 2, No:13 Kat:12 D:68, Şişli / İstanbul
+90 543 913 97 71 ·
WhatsApp Hattı ·
Randevu Formu
Daha önce yapılan tetkikleriniz ve kullandığınız ilaçlar varsa randevuya getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Bu içerik tanı ve tedavi amacı taşımaz; bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz
